STRONA GŁÓWNA - CECH Opole

Przejdź do treści

Menu główne:

Strona główna
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------


WITAMY NA NASZEJ STRONIE


UZYSKAJĄ TUTAJ PAŃSTWO INFORMACJE O NASZEJ OFERCIE ORAZ O RZEMIEŚLNIKACH I PRZEDSIĘBIORCACH ZRZESZONYCH W CECHU



Miejsce na Twoją reklamę!




















Historia Cechu Rzemiosł Różnych w Opolu
W roku 1995 Cech Rzemiosł Różnych w Opolu obchodziłby 50-lecie istnienia, licząc od zakończenia II wojny światowej i do takich obchodów Zarząd Cechu rozpoczął przygotowania.
Jednakże Walne Zgromadzenie Delegatów Cechu, które odbyło się 20 marca 1995 roku zmieniło diametralnie te zamierzenia. Podjęto bowiem uchwałę, aby dotrzeć do źródeł rzemiosła na opolskiej ziemi, pozostawiając na uboczu problemy narodowościowe.
Po zbadaniu dostępnej bibliografii oraz akt znajdujących się w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Opolu ustalono, iż obchodzić będziemy Jubileusz 650-lecia.
Śląsk, jako jeden z bogatszych zawsze obszarów, przechodził szczególne zawirowania polityczne. Zmieniały się rządy, królestwa, monarchowie.
Zmieniał się język i kultura. Przechodziły - wyniszczające wszystko - wojny i pożary. Dane o dziejach Śląska, tych gospodarczych dziejach, o rozwoju miasta, a w ślad za tym i rozwoju rzemiosła - trzeba by szukać w rozsianych archiwach czeskich, niemieckich i polskich.
Dzieje rzemiosła cechowego na Śląsku nie posiadają monograficznego opracowania. To zadanie czeka na historyków!
Źródłem, które pozwala poznać poziom wytwórczości rzemieślniczej mieszkańców Opola w X - XIII wieku są m.in. znalezione na Ostrówku fragmenty ówczesnych wyrobów oraz narzędzi pracy.
Na tej podstawie można stwierdzić, że w owym czasie wyodrębniły się już takie rzemiosła jak: ciesielstwo, kowalstwo, garncarstwo, garbarstwo, szewstwo, przędzalnictwo, złotnictwo, bednarstwo, stolarstwo, kołodziejstwo, grzebieniarstwo.
W ciągu XIII wieku mieszkańcy miast otrzymują specjalne uprawnienia i przywileje (samorząd) oraz niemal wyłączne prawo zajmowania się działalnością przemysłową i handlową.
Powstają też pierwsze Cechy.
Cech stanowił organizację rzemieślników miejskich, jednej lub kilku specjalności, powstał w celu obrony rzemiosła w warunkach konkurencji i sprzeczności interesów między kupcami i rzemieślnikami w mieście.
Osoby, które nie należały do cechu nie mogły zajmować się rzemiosłem.
Dowody istnienia cechów na Śląsku Dolnym znajdujemy w l-szej połowie XIII w. Archiwa miast górnośląskich (a do takich zalicza się Opole), zniszczone niezliczoną ilość razy w czasie pożarów i klęsk wojennych - dostarczają o wiele mniej materiałów.
Niemniej pierwsze wiarygodne wzmianki o rzemieślnikach opolskich oraz cechach pojawiają się od początku XIV wieku. Był to Cech piekarski (zrzeszający też piernikarzy), Cech krawców i Cech browarników (browary zaliczono wówczas do działalności rzemieślniczej), a także Cech rzeźników i szewców.

Warto zaznaczy
ć, że pierwszą wzmiankę o browarze spotykamy w 1353 roku, przy
czym  tenże właśnie browar był pierwszym prywatnym budynkiem murowanym, co  wskazuje na rentowność piwowarstwa w XIV wieku.
Nie od razu Cechy posiadały dyrektywy pisane, czyli Statuty. Pojawiają się one początkowo w miastach większych, cechy miast mniejszych wzorują się na nich. Poza tym statuty dla każdego z cechów były zmieniane i zatwierdzane niezliczoną ilość razy. A na pewno zawsze wtedy, gdy zmieniał się władca tych ziem.
Cechy więc, jako zrzeszenia rzemieślnicze, są zawsze starsze niż ich osobne statuty.
Do najstarszych i najzamożniejszych zrzeszeń rzemieślniczych w Opolu należał Cech piekarski. Przy obecnym stanie badań trudno jest ustalić dokładną datę powstania tego Cechu. Według niemieckiego badacza A. Steinerta było to około 1300 roku.
Opolski cech piekarzy zobowiązany był od momentu powstania do gromadzenia zapasów mąki, aby w razie klęski żywiołowej nie zabrakło w mieście pieczywa. Piekarze (podobnie jak inne rzemiosła cechowe) posiadali wyłączny monopol na produkcję i sprzedaż swoich wyrobów. Chleb i bułki wolno było sprzedawać tylko w "ławach" (dzisiejsze stragany), których liczba była ściśle określona.
Dość znaczną rolę w życiu społeczno-gospodarczym Opola odegrali też krawcy. Prawdopodobnie już około 1300 roku krawcy opolscy byli zorganizowani w cechu. W drugiej połowie XIV w. cech krawiecki musiał być już dość liczny, bowiem z treści dokumentu z 14 IV 1357 r. dowiadujemy się, że wójt dziedziczny Jakusch pobierał od krawców roczny czynsz w wysokości 3 grzywien. W zachowanych źródłach Cech krawców wymieniony jest 14 VI 1361 r., kiedy to opolscy krawcy wraz z przedstawicielami 23 innych cechów uczestniczyli w krajowym zjeździe korporacji krawieckich w Świdnicy. Postanowienia tego zjazdu zostały zawarte w dokumencie, na którym reprezentanci związków rzemieślniczych wycisnęli pieczęcie cechowe. Stąd wniosek, że już przed 1361 r. cech krawców opolskich istniał co najmniej kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, skoro posiadał znak rozpoznawczy w postaci pieczęci, która była dowodem wysokiego stopnia organizacji i rozwoju tej korporacji rzemieślniczej.
Cech krawców też, jako jeden z pierwszych cechów opolskich, posiadał swoje statuty i przywileje, książki kroju, a także spisane prawa i powinności dla podporządkowanych czeladników,
W1421 roku istniało w Opolu już 6 cechów, a to: tkacki (sukienniczy), piekarski, krawiecki, szewski i solarski.
Szczególnym dowodem uznania pozycji zawodowej i szacunku dla rzemieślników jest fakt zasiadania ich w radzie miasta. Byli to piekarze (piernikarze) od 1340 r., sukiennicy i kowale od 1371 r., kuśnierze, złotnicy, płatnerze itp.
Również fakt nadawania nazw ulicom miasta potwierdza wysoki stopień zorganizowania rzemiosła. Między innymi jedna z głównym ulic miasta nosiła nazwę Sukiennicza (teraz K. Opolskich), inna ulica to Garncarska (dzisiejsza Kominka).
Z końca XV w. pochodzą wiadomości o zakładaniu tzw. bractw czeladzi, czyli organizacji zrzeszających czeladników.
W XVI w., w związku z ogólnym postępem gospodarczym, rzemiosło Opolszczyzny przeżywa dalszy rozwój. Liczba rzemieślników wzrasta, powiększa się ilość uprawianych rzemiosł oraz cechów rzemieślniczych.
W Opolu istniało już 12 cechów. Obok występujących przed 200 laty piekarzy, rzeźników, szewców, krawców, sukienników, spotykamy teraz: postrzygaczy sukna, kuśnierzy, płócienników, złotników (tworzących wspólny cech z zegarmistrzami i łożownikami), kowali (wspólnie z kotlarzami i stelmachami), stolarzy, konwisarzy i czapników.
Od najdawniejszych czasów statuty cechowe zawierały sprawy dotyczące szkolenia młodzieży. Zgłoszenie chłopca do nauki zawodu odbywało się w ściśle określonych terminach, przed "zagajonym" posiedzeniem starszyzny cechowej według tradycją przekazanego ceremoniału.
Musiał to być uczeń stanu mieszczańskiego (chłopcy stanu wiejskiego tj. "niewolni" nie mieli dostępu do rzemiosła). Rodzice musieli przedłożyć też "list od urodzenia" (czyli udokumentowanie pochodzenia dziecka z "prawego łoża").
Termin trwał 3 lata i dłużej.
Czeladnik to rzemieślnik o pełnych kwalifikacjach zawodowych, pracujący jednak nie samoistnie, a za pewnym wynagrodzeniem na rachunek mistrza-pracodawcy. Po wyzwoleniu z terminatorstwa młody czeladnik zobowiązany był do co najmniej jednorocznej wędrówki.
Czeladnik, chcąc zostać mistrzem samoistnym, zgłaszał się z tym zamiarem do Cechu, przedkładając list czyli zaświadczenie dobrego zachowania i należytego wyuczenia się rzemiosła. Następnie musiał nabyć prawa obywatela miasta, w którym zamierzał się osiedlić. Wreszcie wykonywał w obecności mistrzów cechowych zadaną mu sztukę mistrzowską.
Akt przyjęcia nowego mistrza kończył się zawsze tradycyjną "swaczyną" czyli obiadem na koszt nowego mistrza.
Nowy mistrz był przez pewien okres czasu (zwykle 1 rok) "młodszym". Na "młodszych mistrzach" ciążył obowiązek usługiwania starszym mistrzom przy stole i wykonywania różnych zleceń w interesie cechu.
Szczytem hierarchii cechowej była godność starszego cechmistrza, którego znaczenie było bardzo poważne. Wykonywał on, wespół ze starszyzną cechową (ławnikami), jurysdykcję zawodową, zgodnie z zawartymi w artykułach cechowych przepisami. W razie ciężkich wykroczeń członka Cechu, starszy cechu mógł orzec nawet ukaranie go więzieniem.
Cechy, czyli bractwa rzemieślnicze, utrzymywały najściślejszy kontakt z kościołem  do tego nawet stopnia, że nieraz bywały poczytywane za zrzeszenia kościelne i jako takie figurują w protokołach wizytacji kościelnych.
Niektóre kościoły parafialne, a częściej jeszcze klasztory, pobierały w wielu miastach czynsz od cechów (np. w dokumencie z 4.04.1396 r. opolskiego klasztoru minorytów stwierdza się, że połowa grzywny opolskiego cechu piekarzy należy się temuż klasztorowi).
Statuty cechowe m.in. wyznaczały kary za opuszczenie nabożeństw lub za wczesne  wychodzenie z kościoła. Udział wszystkich członków bractwa przy obrzędach kościelno-religijnych, zwłaszcza przy pogrzebach swoich zmarłych członków był obowiązkowy i ustalony w drobnych szczegółach.
Każdy cech miał własną skrzynię cechową, tzw. "ladę", w której przechowywano przywileje, akta i pieniądze cechowe oraz dokumenty uczniów i czeladników. W czasie zebrań cechowych lada musiała być otwarta. Poza znakiem cechowym, Cechy posiadały swe godła i pieczęcie, często wyobrażające narzędzia pracy.
W życiu gospodarczym rola cechów polegała na tym, że troszczyły się one o interesy swych członków, broniąc ich przed sprzeczną z prawem konkurencją oraz zwalczając rzemieślników niecechowych tzn. partaczy (na Śląsku zwanych też: przeszkodniki, fuszerze lub szturarze).
Dbały zarazem Cechy o interesy konsumenta, kontrolując jakość wyrobów rzemieślniczych ("żeby rzemiosło porządnie baczeniem należycie aby przystojnie bez przygany i narzekania ludzkiego, za pobożnym i słusznym upłatkiem robione było, tak żeby na żadnego skarga do Cechu nie przyszła").
Wreszcie cechy obowiązane były bronić miasta przed najazdem nieprzyjacielskim: w średniowieczu każdemu cechowi wyznaczono do obrony bramę miejską lub część murów miejskich. Dlatego baszty przy murach miejskich często otrzymywały nazwy pochodzące od rzemiosła np. w Opolu jedna z baszt nosiła nazwę "rzeźniczej.
Wojna trzydziestoletnia (1618-48) zadała rzemiosłu opolskiemu ciężkie ciosy. Wskutek działań wojennych, epidemii i emigracji zmniejszyło się poważnie zaludnienie miast, stopniała liczba członków Cechów. Ujemnie odbijała się też kontrreformacyjna polityka Habsburgów, która zmuszała protestantów do emigracji.
Jednak potem odbudowa rzemiosła nastąpiła w stosunkowo szybkim czasie.
W ciągu XVI, XVII i XVIII w. cechy opolskie otrzymywały nowe przywileje lub też dokonywały potwierdzenia dawniej wydanych, które uległy zniszczeniu. I tak:
-   w 1592 r. Cesarz Rudolf II potwierdził Statut Cechu piekarzy (nadany wcześniej przez Jana II księcia Opolskiego),
-   w 1607 r. rzeźnicy opolscy uzyskali przywilej o wyłącznym prawie sprzedaży przez nich mięsa w mieście,
-   w 1579  r. kuśnierze potwierdzają statuty z 1536 roku,
-   w 1665  r. bednarze i stolarze otrzymują przywileje od Magistratu Opolskiego,
-   w 1637  r. król Ferdynand III nadaje przywileje dla opolskich grancarzy,
-   w 1638  r. otrzymali nowy statut szewcy opolscy, potwierdzony przez rad
ę miejską i króla Jana Kazimierza w 1655 r.,
-   w 1670 r. kowale i kołodzieje uzyskują potwierdzenie swych przywilejów nadanych w 1570 r.
Wreszcie Generalne Artykuły Cechowe (z lat 1731, 1739) wprowadzały jednolitą organizację dla wszystkich cechów i stanowiły ogólnopaństwową ingerencję w sprawy rzemiosła.
W początkach XVIII w. najwięcej pracowało w Opolu płócienników, szewców, piekarzy, rzeźników. Wg danych z 1723 r. miasto miało: 19 szewców, 8 krawców, 7 kuśnierzy, 12 stolarzy i bednarzy, 34 płócienników, 11 kowali, 4 ślusarzy, 7 garncarzy, 1 sukiennika i kapelusznika, 3 powroźników, 3 piernikarzy, 4 rymarzy, 5 murarzy, 3 mydlarzy, 2 siodlarzy i 1 białoskórnika. Razem 125 rzemieślników. Ponadto było 20 ław chlebowych i tyleż rzeźniczych.
Wspomnieć też trzeba, że niekiedy rzemieślnicy z małych miasteczek wpisywali się do cechów Opola jako miasta ważniejszego (np. w 1619 r. inkorporowano do opolskiego cechu kuśnierzy 10 mistrzów ze Skorogoszczy). Z kolei rzemieślnicy z miasta wyprowadzali się na wieś, gdzie rzemiosło w porównaniu z miejskim było o wiele mniej obciążone podatkami.
W sprawozdaniu magistratu opolskiego z 25.02.1747 r. czytamy, że w ciągu ostatnich kilku lat 15 miejscowych rzemieślników przeniosło się na wieś.
Około 1745-47 we wsiach powiatu opolskiego liczono 215 rzemieślników.
Głównym źródłem utrzymania mieszkańców Opola pozostawało jednak rzemiosło cechowe (w końcu XVIII w. ponad połowa ludności utrzymywała się z rzemiosła).
Wg zachowanych danych statystycznych z końca XVIII i początku XIX w. liczebność rzemiosła w Opolu przedstawiała się następująco:
W 1751 r. - 192 majstrów, w 1787 - 246 majstrów, 1797 - 258 majstrów i w 1806 r. - 256 majstrów.
Wed
ług danych z roku 1787 w Opolu było 17 cechów (po rozdzieleniu się w 1757 stolarzy i bednarzy). Wykaz z roku 1796 wylicza następujące cechy:
- płócienniczy,
- szewski,
- zbiorowy zrzeszaj
ący kowali, kołodziejów i stelmachów,
- mydlarski,
- rze
źniczy,
-  piekarski,
- ku
śnierski,
-  krawiecki,
- stolarski,
- bednarski,
- kapeluszniczy,
-  II zbiorowy zrzeszaj
ący ślusarzy, ostrożników, zegarmistrzów, gwoździarzy i rusznikarzy,
-  powroźnicy,
- balwierski (dzisiejsi fryzjerzy),
-  murarski,
- garncarski.
Siedemnastym cechem by
ł "cech kramarski" zwany też kupieckim.
Spośród cechów opolskich cztery były "zamknięte" tzn. miały ograniczoną ilość członków, pozostałe tych ograniczeń nie stosowały.
Przejście do kapitalizmu dokonało się na Opolszczyźnie tzw. "drogą pruską, tj. drogą odgórnych reform. Najważniejszym aktem prawnym było zwolnienie chłopów z poddaństwa i stopniowe ich uwłaszczenie.
W miastach natomiast zniesiono przywileje cechowe oraz przymus cechowy.
Rady miejskie pocz
ęły wykupywać różne przywileje cechowe i mieszczańskie jak np. prawa posiadania ław lub jatek, prawa warzenia piwa i pędzenia gorzałki.
Po zniesieniu przymusu cechowego został w państwie pruskim zaprowadzony tzw. podatek przemysłowy (Gewerbesteuer), który w zasadzie zezwalał każdemu, bez względu na przygotowanie zawodowe, na wykonywanie wskazanego przez niego zajęcia.
W 1811 r. wprowadzono ustawę o sprawowaniu nadzoru policyjnego nad cechami. Wówczas cechy stały się stowarzyszeniami dobrowolnymi.
W 1845 r. wydany został tzw. "porządek przemysłowy", wprowadzający przymus koncesjonowania rzemiosł, a rozporządzenie z 9.02.1849 r. wprowadziło naukę dla uczniów i czeladników pod nadzorem cechów (!).
Zorganizowane na nowych podstawach rzemiosło w mieście Opolu liczyło w owym czasie 445 mistrzów zrzeszonych w 16 cechach.
27 VI11896 r. weszła w życie ustawa rzemieślnicza, wprowadzająca cechy przymusowe i cechy wolne.
Cech przymusowy (Zwangsinnung) musiał przyjąć każdego, kto wykonywał rzemiosło na terenie działalności cechu. Natomiast cechy wolne przyjmowały jedynie po uprzednim złożeniu egzaminów mistrzowskich.
W1908 roku uregulowana została także sprawa kształcenia uczniów. Odtąd na naukę zawodu mogli przyjmować tylko mistrzowie. I tak jest właściwie do dnia dzisiejszego (tzn. w kwestii szkolenia uczniów).
W 1910 roku było w Opolu 15 cechów, które zrzeszały 564 mistrzów. Zakłady te zatrudniały 1667 czeladników i 496 uczniów.
Najintensywniej rozwijało się rzemiosło budowlane.
Lata I wojny św. przyniosły zahamowanie rozwoju rzemiosła, a nawet regres. Szczególnie trudne okazały się lata 1922-23 i potem lata "wielkiego kryzysu" tj. 1929- 33.
Między rokiem 1925 a 1933 liczba zatrudnionych w przemyśle i rzemiośle zmniejszyła się o 34 %, natomiast liczba zakładów wzrosła o 22%. Wskazuje to, że zaczęły powstawać malutkie, jednoosobowe zakłady dające możliwość utrzymania się w kryzysie przynajmniej 1 rodzinie.
Rzemiosło opolskie nadal odgrywało dużą rolę w życiu miasta.
Nowa ustawa przemysłowa z 11.04.1929 r. zezwalała na uprawianie rzemiosła tylko osobom, które zostały wpisane do rejestru izby rzemieślniczej na podstawie posiadanego dyplomu mistrzowskiego. Dzięki temu eliminowano osoby nie posiadające odpowiednich kwalifikacji. Powstało też kilka nowych cechów. Ogólna ich liczba wzrosła do 18.
Po 1933 r. rzemiosło opolskie przeżywało umiarkowane ożywienie.
Liczba warsztatów rzemieślniczych w 1936 r. wynosiła 365 i utrzymywała się na poziomie z okresu kryzysu, natomiast liczba cechów wzrosła do 36, co było następstwem rozbicia dużych cechów wielobranżowych na mniejsze, bardziej specjalistyczne. Powstawały drobne warsztaty, pełniące funkcje raczej usługowe. Wegetowały one w trudnych warunkach, domagając się ze strony państwa pomocy w postaci kredytów, surowców i zamówień.
Na brak pracy i konkurencję (ze strony "Baty", który otworzył sklep fabryczny w Opolu oraz przemysł konfekcyjny) narzekali szewcy i krawcy.
Przed II wojną św. wprowadzono do niektórych rzemiosł reglamentację przydziałów surowcowych (np. w branży metalowej i budowlanej). Kłopoty w nabyciu surowca mieli też piekarze, cukiernicy i rzeżnicy.
W okresie drugiej wojny światowej usiłowano przeprowadzić reorganizację rzemiosła i jego rozbudowę. Okazało się jednak, żejest to niemożliwe do zrealizowania. Jedynie zakłady pracujące na potrzeby gospodarki wojennej miały zapewniony byt, pozostałe natrafiały na trudności nie do przezwyciężenia: mobilizacja wielu mistrzów i czeladników spowodowała brak siły roboczej, nie powiodły się próby zaangażowania kobiet i robotników przymusowych z braku kwalifikacji i małej wydajności pracy oraz z braku surowców.
Brak jest ścisłych danych dotyczących tego okresu, jednak wg szacunków liczba warsztatów na Dolnym Śląsku zmniejszyła się w czasie wojny do ok. 50% stanu z 1939 r.
Od 1945 roku zwykło pisać się nową historię rzemiosła i cechów.
Działania wojenne spowodowały olbrzymie zniszczenia zarówno w sferze gospodarczej jak i biologicznej. A zwłaszcza tu, na Śląsku. Po zakończeniu działań wojennych zaczęli wracać mieszkańcy tych ziem, ale jeszcze więcej ludzi przyjechało (a właściwie zostało przewiezionych) ze wschodnich rejonów zabranych Polsce.
I co najważniejsze wspólnie przystąpiono do pracy. Już 22 czerwca 1945 r. powstał w Opolu Komitet Organizacyjny Rzemiosła Opolskiego, którego celem było utworzenie cechów. W zebraniu uczestniczyło 120 osób (!).
Od września 1945 r. powstają w Opolu pierwsze cechy branżowe:
1 września Cech Metalowców  -  Starszy Cechu  Aleksander  Pawłowski
2 września Cech Fryzjerów  - Starszy Cechu  Zygmunt Waligórski
2 września Cech Malarzy  - Starszy Cechu  Wacław Datoń
2 września Cech Piekarzy i Cukierników Starszy Cechu  Zdzisław Hochecker
2 września Cech Rzeźników i Wędliniarzy - Starszy Cechu Leon Składzień
2 września Cech Stolarzy i Pokrewnych zawodów - Starszy Cechu Stanisław Oleksiak
2 września Cech Szewców, Cholewkarzy i Pokrewnych zawodów - Starszy Cechu Kazimierz Graczyk
5 września Cech Krawców - Starszy Cechu Władysław Gaweł.
Nieco później (brak dokładnej daty) powstały jeszcze: Cech Kowali - Starszy Cechu Franciszek Glensk
Cech Rzemiosł Mieszanych - Starszy Cechu Marian Komornicki.
(Powstawanie Cechów i pierwsze dwadzieścia lat ich istnienia po II wojnie światowej, a więc okres lat 1945-65 jest przystępnie opisany w "Księdze Rzemiosła Opolszczyzny" wydanej przez Izbę Rzemieślniczą w Opolu pod red. Jerzego Bałłabana w 1967 r.)
W maju 1945 r. w Opolu i powiecie opolskim działało 98 warsztatów rzemieślniczych, w grudniu 1946 r. było ich już 470, a w grudniu 1947 - zarejestrowanych było 778 warsztatów.
18 IX 1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu podjęło uchwałę o likwidacji wszystkich działających w Opolu cechów i utworzeniu jednego Cechu Rzemiosł Różnych. Powołano Komisaryczny Zarząd, na czele którego stanął Kazimierz Kasprzysiak.
Cech Rzemiosł Różnych w Opolu działał na tyle prężnie, że we współzawodnictwie międzycechowym zajął za 1955 r. -1 miejsce.
W 1965 r. Cech zrzeszał już 923 zakłady, w których szkoliło się 300 uczniów, w roku1958 ponownie nastąpiły zmiany organizacyjne: Cech podzielił się na trzy odrębne organizacje, tj.:
-   Cech Rzemiosł Odzieżowych i Skórzanych, którego Starszym Cechu został znany opolski szewc Bolesław Górski (piastował to stanowisko do śmierci tj. do 1968 roku),
-   Cech Rzemiosł Metalowych, Budowlanych i Mineralnych ze Starszym Cechu Wacławem Witonem,  zegarmistrzem (sprawował tę funkcję przez 22 lata)
-   Cech Rzemiosł Drzewnych, Papierniczych, Spożywczych i Różnych ze Starszym Cechu Janem Malikiem - znanym opolskim piekarzem (sprawował tę funkcję do 1973 roku.)
Podział na trzy Cechy był nieco sztuczny. Wprawdzie funkcjonowały trzy Zarządy Cechów, ale administracja cechów była wspólna, wspólne były finanse. Wspólnie też poszczególne Zarządy podejmowały decyzje gospodarcze i samorządowe, jak np.: w 1968 roku przystąpiono do budowy Ośrodka Wypoczynkowego nad morzem (wraz z innymi siedmioma cechami z całej Polski) i obiekt ten oddano do użytku w 1980 r.
W 1970 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu nadało Cechom Opolskim (wszystkim trzem) Odznakę "Za zasługi dla miasta Opola" w dowód uznania za długoletnią i owocną działalność.
Cechy opolskie rokrocznie bowiem przekraczały plan zbiórki na Społeczny Fundusz Budowy Szkół i Internatów, wykonywały w czynie społecznym remonty placówek i obiektów oświatowych.
Wszystkie trzy opolskie cechy zrzeszały już wtedy 1280 zakładów.
8 czerwca 1972 r. ukazała się nowa Ustawa o wykonywaniu i organizacji rzemiosła i na podstawie jej zapisów dokonała się następna zmiana organizacyjna. 18 czerwca 1973 r.  odbyło się Walne Zgromadzenie Delegatów wszystkich trzech cechów, na którym podjęto historyczną już uchwałę o powołaniu z dniem 1 lipca 1973.r.  jednego Cechu tj. Cechu Rzemiosł Różnych w Opolu.
Starszym Cechu został dotychczasowy Starszy Cechu Rzemiosł Metalowych,
Budowlanych i Mineralnych - jeden z najbardziej znanych opolskich zegarmistrzów - Wacław Witon.
Cech Rzemiosł Różnych w momencie zjednoczenia liczył 1338 zakładów rzemieślniczych, w których szkoliło się 616 uczniów.
Lata siedemdziesiąte i początek lat osiemdziesiątych to najlepsze lata rozwoju rzemiosła w powojennej historii. Przejawiało się to przede wszystkim w corocznym wzroście zakładów zrzeszonych w Cechu, jak również wszechstronną działalnością Cechu w obszarze zadań gospodarczych i tych należących do tzw. sfery "duchowej". Przy cechu istniały zespoły wokalno-muzyczne, drużyny sportowe, organizowano turnieje, spartakiady, wszelkiego typu współzawodnictwa, konkursy itp.
W 1980 r. Walne Zgromadzenie Cechu wybrało nowe władze Cechu. Po 22 latach nieprzerwanego sprawowania funkcji Starszego Cechu przez Wacława Witona - nowym Starszyn Cechu został Józef Czarnecki (mechanik pojazdowy z Opola), późniejszy Przewodniczący Rady Izby Rzemieślniczej w Opolu. Wacławowi Witonowi zaś - w dowód uznania nadano godność Honorowego Starszego Cechu. W1984 r. Starszym Cechu został wybrany Henryk Grondys - zasłużony opolski piekarz. Stan zakładów rzemieślniczych zrzeszonych w Cechu wynosił wtedy 2105. W 1985 r. - w 40-tą rocznicę działalności Cechów po II wojnie św. - doszło do następnej zmiany. Z dniem 1 lipca z Cechu Rzemiosł Różnych wyodrębnili się rzemieślnicy branży budowlanej i utworzyli odrębny Cech Rzemiosł Budowlanych i Produkcji Materiałów Budowlanych. W Cechu Rzemiosł Różnych w Opolu pozostały wszystkie pozostałe branże - łącznie 1437 zakładów i w dalszym ciągu był to największy Cech na Opolszczyźnie.
W 1988 r. Starszym Cechu został Stanisław Maksymiak - piastujący tę funkcję tylko przez rok. Z końcem bowiem 1988 r. Sejm uchwalił nową ustawę o działalności gospodarczej, wprowadzającej m.in. dobrowolność zrzeszania się podmiotów gospodarczych.
W 1989 r. zatem Walne Zgromadzenie zatwierdziło nowy Statut Cechu i wybrało nowe władze cechowe. Na Starszego Cechu wybrany został Piotr Zimoch - opolski zegarmistrz.

W latach 1993-2009 funkcję Cechmistrza pełnił pan Rajner Szic.Od 2005r funkcję Cechmistrza pełni pan Ryszard Mroczek.Aktualnie do Cechu należy 350 podmiotów.Dynamicznie rozwija się Biuro Rachunkowe działajace przy Cechu.

Jan Damboń            





Aktualizacja: 2017-03-09
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego